Biên đạo múa
Biên đạo Nguyễn Lê Hồng Minh cùng các vũ công của Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam trong quá trình chuẩn bị cho vở diễn Đáy Mắt năm 2018.
Ở Việt Nam, nhảy múa dường như hiện diện khá sống động trong đời sống thường ngày. Từ những nhóm dance sport tập luyện ngoài công viên, các câu lạc bộ dân vũ tại nhà văn hóa cho đến những buổi cypher hip hop dưới chân các tòa nhà cao tầng, chuyển động và âm nhạc đã trở thành một phần của đời sống đô thị đương đại.
Tuy nhiên, khi nhìn từ góc độ tổ chức và phát triển ngành nghề, câu hỏi đặt ra là: liệu nhảy múa đã thực sự được nhìn nhận như một “ngành” đúng nghĩa hay chưa? Nghĩa là một lĩnh vực cần được đầu tư lâu dài, có hệ sinh thái riêng và tầm nhìn bền vững để phát triển.
Xuất thân từ nền tảng ballet chính quy tại Trường Múa Việt Nam, biên đạo Nguyễn Lê Hồng Minh đã chuyển hướng sang múa đương đại hơn 20 năm trước. Tại châu Âu, chị làm việc với một trong những đoàn múa danh tiếng – Les Ballets C de la B của biên đạo Alain Platel – từ năm 2002 đến nay.
Tại Việt Nam, chị cùng hai vũ công Việt đang hoạt động ở châu Âu thành lập H2Q Dance Company, một công ty vũ đạo hiếm hoi tập trung vào các thử nghiệm trong múa đương đại. Mục tiêu của nhóm là tạo cầu nối giữa các biên đạo quốc tế và vũ công trong nước, đồng thời kết hợp ngôn ngữ street dance với phương pháp dàn dựng của múa đương đại.
Tháng 8-2025, H2Q mang vở diễn 129BPM – tác phẩm đưa hip hop lên sân khấu lớn thông qua ngôn ngữ dàn dựng của múa đương đại – tới Penang (Malaysia) tham dự George Town Festival, một trong những liên hoan nghệ thuật lớn của châu Á.
Nhân dịp này, Tuổi Trẻ Cuối Tháng đã có cuộc trao đổi với biên đạo Nguyễn Lê Hồng Minh về bối cảnh của thị trường múa giữa Việt Nam và châu Âu, cũng như những cơ hội dành cho thế hệ vũ công trẻ.
Chị từng được đào tạo bài bản về ballet và tham gia đoàn múa của Nhà hát Lớn Hà Nội. Điều gì đã khiến chị chuyển hướng sang múa đương đại?
Đó là cả một quá trình dài. Năm 1997, tôi nhận học bổng sang Istres (Pháp) theo học chương trình Coline về múa đương đại. Đây cũng là lần đầu tôi tiếp cận môi trường nghệ thuật múa tại châu Âu.
Phải mất vài năm vừa học vừa làm, tôi mới thực sự hiểu được vai trò của cá tính nghệ sĩ và quyền lựa chọn cá nhân trong nghệ thuật. Cách tư duy này không thể hiểu ngay lập tức mà cần thời gian trải nghiệm.
Dù vậy, tôi vẫn là người Việt Nam và luôn gắn bó với nguồn gốc của mình. Sống giữa hai nền văn hóa giúp tôi nhìn nhận cả hai phía rõ hơn và tìm ra những yếu tố phù hợp để đưa vào tác phẩm.
Chẳng hạn, trong vở 129BPM, tôi muốn đưa vào những cảm nhận rất cá nhân về khí hậu và không gian của Việt Nam. Ở châu Âu, thời tiết thường khô và lạnh, trong khi mỗi lần trở về Hà Nội tôi lại cảm nhận rõ rệt cái nóng ẩm và ngột ngạt. Cảm giác đó vừa khó chịu vừa rất quen thuộc, như một ký ức gắn với nơi mình sinh ra. Đôi khi những ý tưởng nghệ thuật lại bắt nguồn từ những trải nghiệm rất đời thường như vậy.
Đúng vậy. Trong môi trường nghệ thuật châu Âu, sự mới mẻ và sáng tạo gần như là điểm khởi đầu cho mọi dự án.
Khán giả và thị trường nghệ thuật ở đó thường sẵn sàng đón nhận những thử nghiệm mới trước khi đánh giá mức độ phù hợp của nó. Điều này tạo nên một không gian khá cởi mở, nơi các bộ môn nghệ thuật có thể giao thoa với nhau mà không bị quá nhiều định kiến.
Đó cũng là điều tôi muốn chia sẻ với cộng đồng hip hop tại Việt Nam. Trong múa đương đại, tôi từng thực hiện nhiều dự án trong nước, nhưng dự án lần này mang lại cho tôi cảm giác đặc biệt thú vị.
Ở châu Âu, nhiều công ty múa đương đại thường kết hợp hip hop với các ngôn ngữ chuyển động khác. Nhưng với 129BPM, tôi lựa chọn giữ nguyên chất liệu hip hop. Tôi không cố gắng trộn nó với múa đương đại, mà chỉ thay đổi cách dàn dựng trên sân khấu.
Một khán giả thuộc cộng đồng hip hop vẫn có thể nhận ra toàn bộ “từ vựng” của bộ môn này: từ battle, năng lượng mạnh mẽ cho đến tính đối kháng đặc trưng. Tôi cố gắng giữ cho những yếu tố đó nguyên bản nhất có thể.
Kim Anh
