Những năm gần đây, khi trào lưu tìm kiếm “của ngon vật lạ” lan rộng, nhiều món ăn từ côn trùng bất ngờ trở thành đặc sản được săn đón. Trong số đó, dế mèn và dế cơm, loài côn trùng từng bị xem là bình thường ở vùng quê, nay lại xuất hiện dày đặc trên chợ mạng, thậm chí trở thành món nhậu khoái khẩu của nhiều thực khách.
Chị Nguyễn Linh (Hà Nội), người bán đặc sản vùng miền trên mạng xã hội, cho biết dế mèn hiện là mặt hàng bán chạy nhất tại cửa hàng online của chị. Mỗi lần nhập vài chục kilogram dế đông lạnh, chỉ sau thời gian ngắn đã “cháy hàng”.
“Có hôm tôi đăng bán khoảng 10kg dế mèn đông lạnh, chưa đầy một ngày đã hết sạch. Nhiều khách đặt thêm mà tôi phải khất vì không còn hàng”, chị Linh chia sẻ.
Theo chị Linh, dế mèn hiện được bán với giá từ 300.000 – 500.000 đồng/kg tùy loại và kích cỡ. Hàng bán trên thị trường chủ yếu là dế nuôi tại các trang trại rồi cấp đông để bảo quản và vận chuyển.
Dế mèn thuộc họ côn trùng, có họ hàng gần với châu chấu và cào cào. Loài này có thân hình nhỏ, dài khoảng 2–2,5cm, đầu tròn, thân hình trụ với cặp râu dài giúp chúng tìm kiếm thức ăn và định hướng.
“Dế dễ nuôi, sinh sản nhanh, thức ăn chủ yếu là rau xanh, cám nên khá sạch. Vì thế vài năm gần đây nhiều người bắt đầu nuôi dế thương phẩm để bán cho quán nhậu và khách mua lẻ”, chị Linh cho biết.
Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, chị cũng tự xây dựng mô hình nuôi dế tại nhà. Mỗi lứa nuôi chỉ khoảng một tháng đã có thể thu hoạch. Giá bán buôn trên 300.000 đồng/kg, còn bán lẻ từ 400.000 đồng/kg trở lên.
Không chỉ bán chạy trên chợ mạng, dế mèn còn là nguyên liệu quen thuộc tại nhiều quán nhậu.
Anh Thành Tài, chủ một quán nhậu tại Bắc Giang, cho biết trung bình mỗi ngày quán của anh tiêu thụ từ 3–5kg dế mèn thành phẩm.
Sau khi nhập về, dế được làm sạch rồi chế biến thành nhiều món như rang lá chanh, chiên giòn, chiên bột hoặc rang muối.
“Trước khi chế biến, dế phải ngâm nước muối loãng khoảng 5 phút để làm sạch. Sau đó rang sơ vài phút rồi bỏ cánh và đuôi. Khi chiên lên, dế rất giòn và thơm”, anh Tài nói.
Theo anh, dế mèn có vị béo bùi đặc trưng vì chúng chủ yếu ăn rau. Ngoài hương vị lạ miệng, món ăn này còn giàu đạm, chất béo và nhiều vi chất dinh dưỡng.
Quán của anh hiện có tới 5–6 món chế biến từ dế như dế chiên giòn, dế chiên bột, dế rang lá chanh, dế kho tiêu hay gỏi dế. Trong đó, dế chiên bột được khách gọi nhiều nhất.
“Ngày cuối tuần, nhiều bàn khách gọi dế liên tục. Có hôm bán hết sớm nên phải từ chối khách hoặc yêu cầu đặt trước vài tiếng”, anh Tài cho biết.
Không chỉ dế mèn nuôi, một loại dế khác được nhiều người sành ăn săn lùng là dế cơm – loài côn trùng sống tự nhiên dưới lòng đất.
Loài dế này xuất hiện nhiều ở các vùng đất tơi xốp, bãi bồi ven sông hoặc nương rẫy. Chúng to tròn, béo mẫm và được đánh giá có hương vị thơm ngon hơn dế nuôi.
Vào khoảng tháng 7 đến tháng 9 âm lịch – mùa sinh sản của dế cơm – nhiều người dân ở các vùng nông thôn tranh thủ đi “săn dế” để bán.
Ông Võ Ngọc Hà (Phú Thọ) cho biết gần một tháng nay, hai bố con ông thường ra bãi bồi ven sông tìm dế vào mỗi buổi sáng.
“Nhìn thấy những ụ đất nhỏ bằng nắm tay nhô lên là biết có tổ dế. Chỉ cần gạt lớp đất trên rồi đổ nước vào hang, dế sẽ bò lên, lúc đó chỉ việc bắt”, ông Hà kể.
Trung bình mỗi ngày hai bố con ông bắt được khoảng 200–300 con. Nếu bán sống, dế có giá khoảng 2.000 đồng/con. Những con lớn, béo có thể bán giá cao hơn.
“Có quán nhậu ở Hà Nội đặt hàng thường xuyên. Khi gom đủ vài kilogram thì tôi gửi xe khách xuống cho họ”, ông nói.
Theo các chủ quán ăn, dế cơm được ưa chuộng hơn dế mèn vì sống hoàn toàn trong tự nhiên nên thịt thơm và béo hơn. Tuy nhiên, loại này khó nuôi nên nguồn cung khá hạn chế.
Hiện dế cơm bán theo cân có giá khoảng 400.000 – 500.000 đồng/kg. Sau khi chế biến tại quán, mỗi con thường được tính giá từ 4.000 – 5.000 đồng.
Anh Giang, chủ một quán nhậu tại khu vực Linh Đàm (Hà Nội), cho biết vào mùa dế cơm, quán của anh phải đặt trước từ người dân ở các vùng ven sông để đảm bảo nguồn hàng.
“Mỗi cân dế có khoảng 250 con đã làm sạch. Khách thường gọi một đĩa chừng 20 con để nhâm nhi cùng bia”, anh nói.
Sau khi sơ chế, dế cơm có thể chế biến thành nhiều món hấp dẫn như chiên giòn, chiên nước mắm, xào sả ớt hay rang lá chanh. Khi chiên, lớp vỏ bên ngoài giòn tan, còn phần thịt bên trong lại béo bùi.
Theo nhiều đầu bếp, dế chiên nước mắm được xem là món hấp dẫn nhất. Dế được chiên vàng rồi đảo nhanh với nước mắm, tỏi và ớt, tạo nên mùi thơm đặc trưng.
Khi bày ra đĩa, dế thường được ăn kèm với lá lốt, rau thơm hoặc dưa chuột. Vị giòn rụm, béo ngậy của dế hòa quyện cùng gia vị đậm đà khiến nhiều thực khách ăn thử một lần là nhớ mãi.
Tuy vậy, với những người lần đầu nhìn thấy, hình dáng của dế có thể khiến họ đôi chút e dè. Nhưng với những ai từng thưởng thức, đây lại là món ăn độc lạ, khó quên.
“Có đĩa dế chiên giòn, thêm cốc bia và đĩa lạc rang là có thể ngồi lai rai cả buổi. Khách vừa ăn vừa đùa rằng kể chuyện ‘Dế Mèn phiêu lưu ký’ của nhà văn Tô Hoài cũng thấy hợp”, anh Giang cười nói.
Từ món ăn dân dã ở vùng quê, dế mèn và dế cơm nay đã trở thành đặc sản được nhiều người săn tìm. Không chỉ xuất hiện tại các quán nhậu, loại côn trùng này còn được đóng gói, cấp đông và vận chuyển đến nhiều tỉnh, thành để phục vụ những thực khách ưa trải nghiệm ẩm thực lạ.
Khánh Linh (t/h)
