Đó là nội dung nổi bật được trao đổi trong “Diễn đàn Phát triển hạ tầng năng lượng thông minh” do Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức sáng 24/6.
Phát biểu tại diễn đàn, Phó Tổng Giám đốc VOV Phạm Mạnh Hùng nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu rất lớn và đầy khát vọng. Đại hội XIV của Đảng xác định đến năm 2030 nước ta trở thành quốc gia đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Các yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao đặt ra yêu cầu hạ tầng năng lượng phải đi trước một bước, bảo đảm cung ứng đầy đủ, ổn định và an toàn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như đời sống xã hội.
Phó Tổng Giám đốc VOV Phạm Mạnh Hùng phát biểu tại diễn đàn.
Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định rõ yêu cầu xây dựng hệ thống năng lượng quốc gia đồng bộ, hiện đại, thông minh; tạo đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực năng lượng.
“Cùng với Luật Điện lực năm 2024, quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được điều chỉnh và các cơ chế, chính sách liên quan, những định hướng lớn này đang mở ra không gian phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quy hoạch, đầu tư, quản lý và vận hành hệ thống năng lượng quốc gia.
Bên cạnh đó, cam kết đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam tại Hội nghị COP26 tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo và từng bước hình thành hạ tầng năng lượng thế hệ mới”, ông Hùng nói.
Vì thế, ông Hùng cho rằng, trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, hạ tầng năng lượng không còn chỉ là những nhà máy điện hay những đường dây truyền tải điện. "Hạ tầng năng lượng của tương lai phải là hạ tầng thông minh, được vận hành trên nền tảng dữ liệu, công nghệ số và các giải pháp đổi mới sáng tạo".
Từ lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng, tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo, đến việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật trong quản lý và vận hành hệ thống năng lượng, tất cả đang mở ra những cơ hội mới để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải và tăng cường khả năng tự chủ của nền kinh tế.
Tuy nhiên, ông Hùng nhận định, quá trình này cũng đặt ra không ít thách thức về cơ chế chính sách, nguồn vốn đầu tư, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, giới khoa học cùng các đối tác quốc tế.
Đồng quan điểm, PGS. Nguyễn Đức Huy, Trường Điện - Điện tử (Đại học Bách Khoa Hà Nội) cho rằng, Việt Nam đang ở giai đoạn tăng trưởng kinh tế nhanh, với tốc độ GDP dự kiến trên 10%/năm trong giai đoạn 2026–2030, kéo theo nhu cầu điện nội địa tăng mạnh và liên tục.
Để đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế, hệ thống điện Việt Nam đến năm 2030 sẽ lớn hơn hiện tại đáng kể, đồng thời đa dạng hơn và phụ thuộc vào nguồn biến đổi nhiều hơn.
“Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số; thực hiện các cam kết quốc tế về tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và giảm phát thải khí nhà kính, phát triển hạ tầng năng lượng thông minh được xem là một trong những yếu tố nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng trong giai đoạn mới”, ông Huy nói.
Các đại biểu tham gia diễn đàn.
Bài học kinh nghiệm từ thế giới
Theo ông Hùng, kinh nghiệm phát triển của các quốc gia cho thấy, mỗi bước nhảy vọt về kinh tế đều gắn liền với một cuộc cách mạng về năng lượng. Việt Nam đang đứng trước cơ hội thực hiện cuộc chuyển đổi đó.
Bà Deirdre Ní Fhallúin - Đại sứ Ireland tại Việt Nam - cho biết, Ireland đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là trong lĩnh vực điện gió.
Năm 2025, các trang trại điện gió tại Ireland đã cung cấp 1/3 lượng điện tiêu thụ trên toàn đảo Ireland. Hiện có hơn 5.000 MW công suất điện gió trên bờ đã được lắp đặt, trong đó có thêm 150 MW được đưa vào vận hành trong năm 2025. Điều này cho thấy tiềm năng to lớn của Ireland trong xây dựng một hệ thống năng lượng vận hành bằng nguồn năng lượng sạch hơn và tiết kiệm hơn.
Về hạ tầng năng lượng thông minh, bà Deirdre Ní Fhallúin thông tin đến nay Ireland đã lắp đặt khoảng 2,2 triệu công tơ điện thông minh tại các hộ gia đình và cơ sở kinh doanh trên khắp cả nước. Điều này đồng nghĩa với việc hiện nay hơn 80% hộ gia đình tại Ireland đã được trang bị công tơ điện thông minh.
Bà Deirdre Ní Fhallúin, Đại sứ Ireland tại Việt Nam, phát biểu tại diễn đàn.
97% trong số các công tơ này đang thực hiện truyền dữ liệu hàng ngày. Nhờ các công tơ này, hệ thống điện có thể vận hành linh hoạt hơn thông qua việc áp dụng biểu giá điện theo thời gian sử dụng, theo dõi mức tiêu thụ điện chi tiết hơn, sử dụng điện hiệu quả hơn, khai thác tốt hơn các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời, đồng thời hỗ trợ triển khai các dịch vụ đáp ứng nhu cầu điện năng trong tương lai.
Công tơ điện thông minh cũng giúp người dân lựa chọn thời điểm phù hợp nhất để sử dụng các thiết bị điện, qua đó giảm nhu cầu tiêu thụ điện và tiết kiệm chi phí, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm.
"Kế hoạch hành động vì khí hậu của Ireland cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải áp dụng các “biểu giá điện xanh linh hoạt”, theo đó người tiêu dùng có thể được hưởng mức giá ưu đãi hơn vào những thời điểm sản lượng điện gió và điện mặt trời dồi dào. Các biểu giá này mang lại lợi ích là phản ánh trực tiếp biến động của giá điện bán buôn theo từng giờ trong ngày. Tôi tin rằng có ý nghĩa thiết thực đối với Việt Nam”, bà Deirdre Ní Fhallúin nói.
