Tình trạng đầy hơi, suy nhược và tăng cân sau Tết không chỉ là cảm giác chủ quan mà có cơ sở khoa học rõ rệt. Dưới góc độ dinh dưỡng, theo TS. Lê Thị Hương Giang (Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8), lượng chất béo dư thừa làm tăng áp lực lên hệ tiêu hóa thông qua việc giảm tốc độ làm rỗng dạ dày (tới 40%).
Các thành viên trong gia đình nên duy trì một chế độ ăn khoa học và điều độ để bảo vệ sức khỏe. Ảnh minh họa.
TS. Lê Thị Hương Giang cho biết, những ngày Tết, mâm cơm thường giàu đạm, nhiều chất béo, đường và muối trong khi rau xanh, trái cây và vận động thể lực lại bị "lép vế".
Đây là nguyên nhân khiến không ít người mệt mỏi, đầy bụng, tăng cân, thậm chí nhập viện vì rối loạn tiêu hóa, tăng đường huyết, huyết áp.
Theo Tiến sĩ Giang, Tết không phải là thời điểm để kiêng khem khắt khe nhưng không nên coi đây là "vùng miễn trừ dinh dưỡng". Để gia đình "ăn Tết vui mà không quá tải sức khỏe", bà Giang khuyến nghị 5 nguyên tắc vàng sau.
Thứ nhất, ăn chậm - nhai kỹ: Người ăn chậm hấp thu ít hơn 10 - 15% năng lượng. Trong bữa Tết, thay vì "ăn tranh thủ", mỗi người nên nhai kỹ, thưởng thức món ăn và dừng lại khi đã thấy vừa đủ
Thứ hai, giữ 50% đĩa ăn là rau và trái cây: Rau xanh, củ quả cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất, giúp tăng cảm giác no và giảm hấp thu chất béo.
Thứ ba, uống đủ nước - hạn chế nước ngọt: Nhiều gia đình có thói quen chuẩn bị nước ngọt, nước có ga "cho vui mâm" nhưng đây lại là nguồn đường rỗng gây tăng cân và rối loạn chuyển hóa. TS. Giang khuyến cáo mọi người nên uống đủ nước lọc, nước canh, trà nhạt; hạn chế tối đa nước ngọt, đặc biệt với trẻ em và người có bệnh nền.
Thứ tư, duy trì vận động nhẹ mỗi ngày: Chỉ cần đi bộ 20-30 phút/ngày đã giúp cải thiện tiêu hóa, kiểm soát cân nặng. Những buổi dạo chơi, chúc Tết đầu năm cũng là cơ hội vận động rất tốt.
Thứ năm, giữ nhịp sinh hoạt ổn định nhất có thể: Thức khuya, ngủ bù, ăn đêm dễ làm rối loạn đồng hồ sinh học, tăng cảm giác thèm ăn và mệt mỏi. Ngủ đúng giờ, ăn đúng bữa giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với những thay đổi trong dịp Tết.
TS. Lê Thị Hương Giang nhấn mạnh, bên cạnh các nguyên tắc chung, 3 nhóm cần đặc biệt lưu ý là trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền.
Mâm cơm ngày Tết. Ảnh: Vĩnh Quyên.
Với trẻ em, lượng đường không nên vượt quá 25g/ngày theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO); hạn chế đồ chiên rán, nước ngọt; giữ giờ ăn - ngủ ổn định để tránh rối loạn tiêu hóa.
Người cao tuổi (trên 60 tuổi) có men tiêu hóa giảm khoảng 30%, nên ưu tiên thức ăn mềm, ít mỡ, tăng cá, đậu phụ, rau xanh; hạn chế giò chả, thịt nguội và đồ muối.
Người có bệnh nền cần kiểm soát chặt chẽ khẩu phần: Người mắc bệnh tiểu đường hạn chế bánh chưng, đồ ngọt; người tăng huyết áp tránh đồ mặn, thực phẩm chế biến sẵn; người nhiễm mỡ máu, mắc bệnh tim mạch giảm thịt mỡ, đồ chiên; người bị gout tránh thịt đỏ, hải sản và bia rượu.
"Tết là thời điểm sum vầy, không phải để ăn uống quá đà. Chỉ cần ăn chậm, ăn vừa đủ, đủ rau xanh, hạn chế rượu bia và giữ nhịp sinh hoạt hợp lý, mỗi gia đình đã có thể đón Tết vui, nhẹ bụng và an toàn cho sức khỏe", Tiến sĩ Giang đưa ra lời khuyên.
Hương Giang (theo vietnamnet, suckhoedoisong)
