Theo chuyên trang thiên văn Time and Date, nguyệt thực toàn phần diễn ra trong ngày 2 và 3/3/2026 (tùy múi giờ) là một trong những hiện tượng nổi bật nhất năm. Phạm vi quan sát trải rộng từ Đông Âu, châu Á, châu Đại Dương đến Bắc Mỹ, Nam Mỹ và cả hai vùng cực.
Nguyệt thực toàn phần (trăng máu) quan sát từ TP Chicago - Mỹ năm 2025. Ảnh: AP
Việt Nam nằm trong nhóm khu vực có điều kiện theo dõi thuận lợi. Phần lớn lãnh thổ thuộc vùng quan sát thứ ba, tức có thể chứng kiến trọn vẹn pha toàn phần – thời điểm Mặt Trăng chuyển sang màu đỏ sẫm đặc trưng. Tuy nhiên, một số pha nửa tối và pha một phần đầu tiên sẽ không quan sát được do Mặt Trăng chưa mọc khỏi đường chân trời.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, pha nửa tối bắt đầu lúc 15 giờ 44 phút, tiếp đến là pha một phần lúc 16 giờ 50 phút ngày 3/3. Dù vậy, hai giai đoạn này diễn ra khi Mặt Trăng còn dưới đường chân trời nên người dân không thể theo dõi. Ngay sau hoàng hôn, pha toàn phần sẽ lộ diện: bắt đầu lúc 18 giờ 4 phút, đạt cực đại lúc 18 giờ 33 phút và kết thúc lúc 19 giờ 2 phút. Sau đó, nguyệt thực chuyển lại pha một phần rồi nửa tối và khép lại hoàn toàn vào khoảng 21 giờ 23 phút.
Nhiều người Việt hẹn nhau quan sát nguyệt thực tối maiẢNH: NVCC
Theo Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), hiện tượng năm nay trùng với đêm rằm tháng Giêng – Tết Nguyên tiêu – càng khiến sự kiện thêm phần đặc biệt. Khi bước vào pha toàn phần, thay vì sắc vàng quen thuộc, Mặt Trăng sẽ nhuộm màu đỏ đồng ma mị. Đây là khoảnh khắc được mong chờ nhất, kéo dài gần một giờ và có thể quan sát bằng mắt thường nếu thời tiết quang mây.
Nguyệt thực toàn phần xảy ra khi toàn bộ Mặt Trăng đi vào vùng bóng tối (umbra) của Trái Đất. Ánh sáng Mặt Trời không bị chặn hoàn toàn mà được khí quyển Trái Đất khúc xạ, đặc biệt là ánh sáng đỏ, rồi chiếu ngược lại bề mặt Mặt Trăng, tạo nên màu “trăng máu” đặc trưng. Đó được ví như sự cộng hưởng của tất cả bình minh và hoàng hôn trên hành tinh cùng lúc phản chiếu lên vệ tinh tự nhiên của chúng ta.
Giới chuyên gia cho biết đây là lần nguyệt thực toàn phần duy nhất trong năm 2026 và cũng là lần duy nhất trong gần ba năm tới. Nếu bỏ lỡ tối 3/3, người yêu thiên văn sẽ phải chờ đến thời khắc chuyển giao giữa năm 2028 và 2029 mới có cơ hội chiêm ngưỡng lại hiện tượng tương tự.
Với điều kiện thời tiết thuận lợi, gần 2,5 tỷ người trên thế giới có thể quan sát sự kiện này, trong đó có Việt Nam. Các chuyên gia khuyến nghị nên chọn nơi thoáng đãng, ít ánh đèn đô thị và hướng tầm nhìn về phía đông ngay sau khi Mặt Trăng mọc để không bỏ lỡ khoảnh khắc “biến hình” ngoạn mục của vầng trăng đêm rằm.
Khánh Linh (theo Thanh niên, báo Hải Phòng)
