Tại chương trình Phiên họp thứ 55 ngày 2/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).
Đề xuất quy định rõ thông tin công dân không được tiếp cận
Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, dự thảo Luật được kết cấu gồm 4 chương, 31 điều (giảm 1 chương, 6 điều so với Luật Tiếp cận thông tin năm 2016).
Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo Luật là quy định rõ các loại thông tin công dân không được tiếp cận và thông tin công dân không được tiếp cận.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp cho hay: "Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung các quy định về thông tin công dân không được tiếp cận để bảo đảm cụ thể, đầy đủ, rõ ràng hơn và thống nhất, đồng bộ với quy định của pháp luật có liên quan".
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh (Ảnh: Media Quốc hội).
Về thông tin công dân không được tiếp cận, dự thảo Luật quy định 6 nội dung.
Một là, thông tin thuộc bí mật Nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật Nhà nước (khi thông tin thuộc bí mật Nhà nước được giải mật thì công dân được tiếp cận theo quy định của Luật này).
Hai là, thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo quy định của pháp luật dân sự; dữ liệu cá nhân theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Ba là, bí mật kinh doanh theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Bốn là, thông tin mà nếu cung cấp sẽ gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, ảnh hưởng xấu đến quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng; gây nguy hại đến tính mạng, cuộc sống hoặc tài sản của người khác (việc xác định thông tin nêu trên thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan).
Năm là, thông tin thuộc bí mật công tác do cơ quan, đơn vị xác định theo quy định của pháp luật.
Sáu là, thông tin về cuộc họp nội bộ của cơ quan, đơn vị; tài liệu do cơ quan, đơn vị soạn thảo cho công việc nội bộ.
Ngoài ra, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho biết, dự thảo Luật bổ sung các thông tin được tiếp cận có điều kiện để bảo đảm thống nhất với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 và Luật Lưu trữ năm 2024.
Cụ thể, thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện gồm: Thông tin liên quan đến bí mật kinh doanh được tiếp cận trong trường hợp chủ sở hữu bí mật kinh doanh đó đồng ý.
Thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân được tiếp cận trong trường hợp được người đó đồng ý; thông tin liên quan đến bí mật gia đình được tiếp cận trong trường hợp được các thành viên gia đình đồng ý...
Chính phủ cũng đề xuất trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, người đứng đầu cơ quan, đơn vị quyết định việc cung cấp thông tin liên quan đến bí mật kinh doanh, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, dữ liệu cá nhân, bí mật gia đình trong trường hợp cần thiết vì lợi ích công cộng, sức khỏe của cộng đồng theo quy định của luật có liên quan mà không cần có sự đồng ý theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung các thông tin phải được công khai rộng rãi để bảo đảm đồng bộ với các luật chuyên ngành trong các lĩnh vực (như: y tế, giáo dục, văn hóa, an toàn thực phẩm, môi trường, tài chính, đất đai, xây dựng, đấu thầu, lao động...).
Việc công khai nhằm tạo thuận lợi cho người dân được tiếp cận với các thông tin liên quan mật thiết đến đời sống, sản xuất, kinh doanh, lợi ích công cộng, sức khỏe của cộng đồng, đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng tăng của người dân.
Rõ danh mục thông tin công khai chủ động
Góp ý kiến về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và giám sát Lê Thị Nga đề nghị dự thảo luật cần được làm rõ hơn về những thông tin được tiếp cận, không được tiếp cận, bảo đảm đồng bộ với các luật khác liên quan.
Ngoài ra, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về các loại thông tin công dân không được tiếp cận cũng như các thông tin được tiếp cận có điều kiện để kịp thời cập nhật theo các văn bản pháp luật mới được ban hành nhằm bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân và hạn chế các trường hợp cơ quan, tổ chức phải thực hiện cung cấp thông tin theo yêu cầu.
Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và giám sát Lê Thị Nga (Ảnh: Media Quốc hội).
Cho ý kiến với dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, dự án Luật đã thể hiện chủ trương của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, minh bạch, công khai, bảo đảm quyền cơ bản của công dân trong thời đại số.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chỉ rõ, trong thời kỳ thông tin bùng nổ, Ban soạn thảo dự án Luật phải làm rõ danh mục thông tin công khai chủ động, đặc biệt là dữ liệu số, dữ liệu mở, tránh tình trạng công khai thông tin trên giấy nhưng người dân vẫn khó tiếp cận.
Bên cạnh đó, bảo đảm cân bằng chặt chẽ giữa quyền tiếp cận thông tin và bảo vệ bí mật Nhà nước, an ninh quốc gia, quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức; quy định trách nhiệm các cơ quan cung cấp thông tin, thời hạn trả lời, hình thức cung cấp, chế tài xử lý vi phạm để luật không chỉ dừng lại nguyên tắc mà phải thực thi cho được.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn (Ảnh: Media Quốc hội).
Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định khẳng định, dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) đủ điều kiện để trình Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI dự kiến vào tháng 4/2026.
Đồng thời đề nghị Chính phủ tiếp thu các ý kiến của cơ quan thẩm tra, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các đại biểu dự họp để hoàn chỉnh dự án luật trình Quốc hội bảo đảm tiến độ, chất lượng. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chủ trì, phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra chính thức dự án Luật để trình Quốc hội xem xét.
